|
بررسی سیستم های الکترونیکی خودروهای جدید |
|
این
مقاله در مورد سیستم های الکترونیکی موجود در خودرو های
جدید است، اگرچه از زمان فراگیر شدن میکروکنترلر ها که
حدود بیست سال از آن می گذرد، در خودرو های پیشرفته ی دنیا
از سیستم های کنترل الکترونیکی استفاده می شود اما چند
سالی است که در خودرو های ساخت داخل کشور هم از این
امکانات استفاده می شود. به عنوان مثال اگر شما به سیستم
برق پژو 206 آشنا باشید می بینید که این خودرو از لحاظ
سیستم های الکترونیکی در سطح پیشرفته ای قرار دارد و یا در
مدل هایی از خودروی فورد از حدود
50 میکروپروسسور استفاده شده است. اگرچه این سیستم ها باعث
می شوند تعمیر این نوع خودروها نیاز به
دانش فنی ویژه ای داشته باشد اما دارای مزایایی است که
ارزش زیادی دارند. به طور کلی هدف از استفاده از کامپیوتر
های الکترونیکی در خودرو ها عبارتند از:
- نیاز به کنترل دقیق مقدار سوخت مصرفی در خودرو برای
رسیدن به استاندارهای اقتصادی و زیست محیطی
- عیب یابی پیشرفته
- کاهش مقدار سیم های استفاده شده در خودرو (با استفاده از
روش های مالتی پلکسینگ)
- افزایش امنیت (در برابر سوانح رانندگی و سرقت)
- افزایش امکانات رفاهی در خودرو

به طور کلی کنترل موتور
مهمترین وظیفه ی سیستم کامپیوتری موجود در خودرو است. از
این رو واحد کنترل موتور یا ECU قدرتمندترین کامپیوتر
موجود در خودرو است. (لازم به ذکر است که
واژه ی "کامپیوتر"ی که در اینجا از آن استفاده می کنیم به
معنای آن کامپیوتری که الان شما از آن این مطالب را می
خوانید نیست بلکه از این کامپیوتر ها در فرهنگ الکترونیک
به Embedded System
یا سیستم های
جاسازی شده یاد می شود.) روش کنترلی که
ECU از آن
استفاده می کند، Closed Loop Control
نام دارد. در مورد این روش کنترل کافی است
بدانید که به سیستم هایی که از خروجی خود برای کنترل سیستم
نمونه برداری می کنند، کنترل حلقه بسته یا Closed
Loop Control می گویند. ECU
برای استفاده از این روش کنترل، از طریق
تعداد زیادی سنسور، اطلاعات زیادی از وضعیت قسمت های مختلف
(مثل دمای سیستم خنک کننده یا مقدار اکسیژن در اگزوز) بدست
می آورد. ECU با استفاده از این
اطلاعات بدست آمده و قرار دادن آن در تعداد زیادی فرمول،
بهترین زمان جرقه در موتور و مدت زمان باز بودن پاشنده ی
سوخت (Fuel Injector)
را تعیین می کند. در واقع ECU
این کار را
برای به کمینه رساندن مقدار مصرف سوخت انجام می دهد.
در یک
ECU
مدرن ممکن است از یک
پردازنده ی 32 بیتی و 40 مگاهرتزی استفاده شود. (اگر با
این مفاهیم آشنا نیستید به پست های
2/11/2005
و
2/20/2005
مراجعه کنید.) اگرچه در نگاه اول ممکن است این مقادیر را
با پردازنده ی 2 یا 3 گیگاهرتزی
کامپوتر خود مقایسه کنید ولی این مقایسه ی درستی نیست زیرا
در سیستم های جاسازی شده یا
Embedded System
حجم کدهایی که مورد استفاده قرار می گیرد
به مراتب کمتر از حجم نرم افزارهایی است که شما در
کامپیوتر خود اجرا می کنید.
به عنوان مثال حافظه های مورد استفاده در ECU
ها در حدود 1 مگابایت هستند در حالی که
شما ممکن است نرم افزاری با حجم 300 مگابایت را در
کامپیوتر خود اجرا کنید، یعنی 300 برابر! پس ECU
ها خیلی هم
قدرتمند هستند!
در شکل زیر تصویر یک ECU
استفاده شده در خودروی فورد را مشاهده می
کنید:

در این مدار، پردازنده به همراه صدها قطعه ی الکترونیکی
دیگر بر روی یک برد چند لایه قرار گرفته است. تعدادی از
اجزای الکترونیکی که به همراه پردازنده در این مدار قرار
دارند عبارتند از:
-
Analog-to-digital converters
یا مبدل آنالوگ به
دیجیتال
-
High-level digital outputs
یا خروجی دیجیتال سطح بالا
-
Signal conditioners
یا متناسب کننده ی سیگنال
-
Communication chips
یا تراشه های ارتباطی
1-
Analog-to-digital converters
یا مبدل آنالوگ به
دیجیتال
اصولا پدیده های فیزیکی در دنیای اطراف ما پدیده هایی
آنالوگ (پیوسته یا قیاسی) هستند، یعنی این کمیات هر مقداری
از یک بازه ی مشخص را می توانند به خود اختصاص دهند. به
عنوان مثال دمای هوای تهران در شرایط عادی می تواند هر
مقداری بین -10 درجه تا 40 درجه ی سانتیگراد را داشته
باشد. به عنوان مثال دمای هوای امروز می تواند 21.7 درجه ی
سانتیگراد باشد. همین طور است در مورد کمیاتی مثل فشار،
ارتفاع، وزن و غیره. اما سیستمهای دیجیتال و کامپیوتری فقط
با مقادیر گسسته کار می کنند. به عنوان مثال ما فقط می
توانیم مجموعه ای از اعداد گسسته مثل 27، 27.1 27.2 ... را
به عنوان ورودی به یک سیستم دیجیتال وارد کنیم و اگر دمای
مورد نظر ما چیزی بین یکی از این دو مقدار باشد برای این
سیستم مفهومی نخواهد داشت. پس برای اینکه یک دستگاه آنالوگ
(مثل یک سنسور دما) بتواند با یک دستگاه دیجیتال (مثل یک
میکروپروسسور) ارتباط برقرار کند باید این دو دستگاه با
یکدیگر سازگار شوند. این کار به عهده ی مبدل آنالوگ به
دیجیتال است. اصول کار این مبدل ها تا حدودی مفصل است
و بررسی مداری آن در اینجا چندان مناسب نیست اما بد نیست
بدانید که فرایند تبدیل یک سیگنال آنالوگ به دیجیتال شامل
مرحله ای به نام
Quantizing یا پله ای کردن است که هر
چه فواصل پله ای شدن یک سیگنال آنالوگ کمتر باشد اطلاعات
کمتری در حین تبدیل از بین می رود. این کیفیت را با عنوانی
به نام تعداد بیت مبدل می سنجند. به عنوان مثال یک مبدل 16
بیتی از یک مبدل 8 بیتی اطلاعات بیشتری را منتقل می کند.
مبدل ها ی آنالوگ به دیجیتال ECU
معمولا یک مبدل 10 بیتی هستند. 10 بیت، امکان 2 به توان 10
یا 1024 حالت را دارا می باشد پس اطلاعات آنالوگ یک سنسور
می تواند به صورت 1024 عدد باینری کد شود. مبدل های آنالوگ
به دیجیتال به نام ADC "ای تو دی"
معروف هستند و معمولا به صورت مدارات مجتمع
(IC) در دسترس
هستند به عنوان نمونه آی سی با شماره ی ADC0808
یک ADC هشت بیتی
معروف است که معمولا 28 پایه دارد. در زیر تصویر این
IC را مشاهده می کنید.

2-
High-level digital outputs
یا خروجی دیجیتال سطح بالا
معمولا خروجی های
ECU
باید وسایلی را راه اندازی کند که نیاز به
جریان بالایی دارند به عنوان مثال: کولر خودرو یا سیستم
جرقه زنی. اما خروجی پردازنده می تواند جریان پایینی در حد
میلی آمپر را تامین کند در حالی که مثلا ممکن است رله ی
کولر خودرو در حالت روشن نیاز به 12 ولت و 0.5 آمپر جریان
داشته باشد. برای حل این مشکل از سوییچ های ترانزیستوری
استفاده می شود. همان طور که می دانید با یک سوییچ
ترانزیستوری می توان با یک جریان کوچک در بیس (یا گیت در
سوییچ های FET) جریان بزرگی را در
کلکتور (یا درین در سوییچ های FET)
کنترل کرد. به عنوان مثال فرض کنیم
یک ترانزیستور نیمه قدرت می تواند با جریان 20 میلی آمپر
در بیس خود، جریان 0.5 میلی آمپر را در کلکتور خود سوییچ
کند و این جریان رله ی کولر خودرو را راه اندازی می کند.
3-
Digital-to-analog converters یا مبدل
دیجیتال به آنالوگ
فلسفه ی وجودی این واحد مثل مبدل آنالوگ
به دیجیتال است که قبلا بررسی شد، با این تفاوت که این
مبدل، خروجی پردازنده ی ECU را که
یک سیگنال دیجیتال یا گسسته است به یک سیگنال آنالوگ یا
پیوسته تبدیل می کند زیرا بعضی از اجزا خودرو برای راه
اندازی نیاز به سیگنال آنالوگ دارند.
4 -
Signal conditioners
یا متناسب کننده ی سیگنال
گاهی اوقات ورودی و خروجی
ECU
قبل از اینکه مورد استفاده قرار بگیرد با
تنظیم شود. به عنوان مثال مبدل آنالوگ به دیجیتالی که
اطلاعات را از سنسور اکسیژن دریافت می کند باید ورودی آن
در محدوده ای بین 0-5 ولت قرار داشته باشد در حالی که ممکن
است خروجی این سنسور بین 0-1.1 ولت باشد. متناسب کننده ی
سیگنال با ضرب کردن خروجی سنسور اکسیژن در چهار موجب
دریافت دقیقتر اطلاعات این سیگنال می شود.
5
-
Communication chips
یا تراشه های ارتباطی
این تراشه ها استاندارهای ارتباطی موجود در بخشهای مختلف
را مهیا می کنند. در خودرو های محتلف از استادهای مختلفی
استفاده می شود اما استاندارد حاکم فعلی
CAN
(controller-area networking) نامیده می
شود. این استاندارد اجازه ی ارتباط بخش های مختلف تا 500
کیلو بیت در ثانیه
(500 Kbps) را می دهد. این سرعت لازم است
زیرا برخی اجزا اطلاعات را صدها بار در ثانیه بر روی
گذرگاه (BUS) قرار می دهند. این
استاندار از دو سیم استفاده می کند.
تا اینجا فقط ECU
یا کامپیوتر کنترل موتور را مورد مطالعه قرار دادیم. در
ادامه مباحث دیگری نیز وجود دارد، مثل: عیب یابی
پیشرفته، سنسورهای هوشمند، وایرینگ مالتی
پلکس شده، امکانات امنیتی - رفاهی و غیره که
بررسی آن ها نیازمند چندین پست است. اما از آنجایی که
متاسفانه بازدید کننده های این وبلاگ نظرات خودشون رو از
من دریغ می کنند و وبلاگ رسانه ای متقابل و پویا است، این
کم لطفی شما باعث دلسردی من می شود. شمارنده ی این وبلاگ
به طور متوسط 30 تا 40 بازدید در روز را نشان می دهد در
حالیکه نظرات داده شده بسیار کم است.